YÊU LẮM QUẾ MINH ƠI

Sông Rù Rì

YÊU LẮM QUẾ MINH ƠI!

Có một nơi mà từ bao đời nay vẫn duy trì phong tục cổ truyền xưa và nay chẳng bao giờ đổi thay!

Có một nơi rất thân thương và gần gũi gắn liền với cỏ non từ bé đến giờ.

Có một nơi đầy ắp những kỷ niệm khó quên.

Có một nơi mà sáng mồng Một Tết Nguyên Đán năm nào cũng vậy, con cháu tập trung đến đây.

Đó là quê ngoại, khi tôi mười sáu trăng tròn tuổi đã về ở nhà ngoại và quấn bên bà từ bé lúc má sinh thằng út cách tôi hai tuổi. Những tháng ngày lưu dấu ấn một thời của vài mùa Hè khi học cấp hai sống bên bà cứ mãi đi vào tâm tưởng và lúc nào nhắm mắt lại cũng nhớ về nơi ấy một dòng sông Rù Rì chảy xuôi ngược bao mùa mưa nắng quanh năm.

Quay ngược thời gian trở về tháng Giêng năm nào cũng vậy, cứ theo lệ thường là toàn thể con cháu tập trung về nhà thờ tộc để đi mừng tuổi chúc Tết.

Lâu lắm mới gặp ông anh Họ Huỳnh

Duyên hội ngộ định mệnh khiến anh lại bay từ TP.HCM về quê ăn Tết, gặp lại ông anh y chang như hồi lớp 12 mà khác chút là bộ râu nên nhìn kỹ mới nhận ra này! Anh bảo:" tui tưởng cô quên anh cô rồi". Èo! may mà vô nhà thờ Tộc Huỳnh Kim của Má mới tìm được sư huynh! mừng, vui, không biết nói chi thôi thì nhiếp cái bô ảnh kỷ niệm vậy trên quê ngoại thân thương!

Đi một đoạn rất ngắn là đến nhà thờ Huỳnh Kim Tộc ngay tại Xã Quế Minh, Huyện Quế Sơn, Tỉnh Quảng Nam. Hôm ấy thật đặc biệt, toàn cháu nội đi hành trình, ấy mà lọt mỗi cháu ngoại gái về sớm nhất cùng hòa vào dòng đông đúc để thắp nén nhang cho ông bà tổ tiên, sau đó ngay hàng thẳng lối đi một đoàn người nối đuôi nhau thăm từng nhà họ hàng bà con trong Tộc Họ.

Xa cậu và dì không biết bao nhiêu năm trời đằng đẳng, ấy vậy mà không hẹn lại gặp đúng y cái ngày con cháu về thăm quê hương Ngoại dù biết rằng nấm mồ xanh cỏ Ngoại đã đi về nơi rất xa. Thoáng chút buồn vương trên mi mắt khi ngồi chợt nhớ lại những tháng ngày ấu thơ ở bên bà ngoại vui thật. Hạnh phúc tuy ít ỏi, chuỗi ngày xưa mới lên Mười, ngày đó mùa hè nào bọn cháu cũng kéo về ở với hai bà ngoại cả tháng hè luôn. Giờ nhìn hình ảnh ngôi nhà quen thuộc, góc vườn cây keo lá tràm bao phủ, nhìn gốc rạ, ụ rơm, giếng nước, cây cối um tùm xum xuê làm con cháu không nguôi nỗi nhớ về bà tôi.

Không khí rộn ràng hẳn lên! tưng bừng tại quê ngoại đất Quế thân yêu! Không giấu nỗi cái cảm xúc ngập tràn khi mấy chục năm rồi hôm nay con mói có cơ hội về đây ngay tại thời điểm này, hòa mình vào dòng người tấp nập chen chúc nhau mà vui. Gặp lại các Ông, các Cậu, các anh, các chị, các em.... mà có lẽ cũng đã quá lâu rồi thì phải. Tay bắt mặt mừng hỏi đáp không ngừng, một khí thế sục sôi đang diễn ra ngay tại quê nhà xứ Quảng !

VỀ THĂM CẤM DƠI

Lâu lâu ghé ngoại một lần,

Thăm chiến trường cũ quê mình Quế Sơn.

Cấm Dơi trận địa bao năm,

Vẫn sừng sững đứng trên hòn núi cao.

Lẫy lững oanh liệt niên nào,

Tưng bừng khí thế hùng hào quân ta.

Chống giặc giải phóng quê nhà,

Rạng ngời sử sách nay đà lưu danh.

Tượng đài chiến thắng Quế Sơn

Về thăm quê ngoại Quế Minh,

Ăn tô mỳ quảng quê mình ngon ghê

Ai về ăn thử gà tre?

Đôi chân mảnh khảnh, chưa nghe đã thèm…

Gà tre 

Nhà nào cũng nuôi gà, nhất là gà thả vườn, chân thon nhỏ cứ thế đi kiếm ăn quanh khu đất mà ngoại trồng các loại hoa màu. Bởi có về quê mới thấy nhiều cái thú vị. Đất nông nghiệp nhiều nên diện tích canh tác rộng lớn, không thiếu giống loài nào. Nuôi một giai đoạn rồi đến lúc sẽ có những món ngon bất ngờ được chế biến từ gà như nướng, xào sả ớt, hấp hành, rô ti, nấu mỳ quảng…

Bên cạnh đó, công việc mà bà hay làm là sáng thức dậy khi mặt trời mọc, bà lại dắt mấy chú bò ra vườn, đóng cọc để nó tự gặm cỏ. Đất lành lạnh khi sương đêm rơi xuống, cỏ non xanh cứ mọc um tùm, thế là mấy chú ấy tha hồ ăn, khỏi lo đi đâu xa.

Trước sân nhà là một rừng keo lá tràm, ngoại trồng rợp bóng mát, một màu xanh um dày lá rất rậm rạp. Chui vào ngoc ngách từng luống, nấp dưới bóng nắng mà vui.

Bên kia đám đất là vườn sắn xanh rì, đối diện đám đất đó, hễ còn chu vi là trồng bất cứ cây gì có thể chịu được lớp đất đỏ này.

SẮN QUÊ NHÀ

Một vườn sắn rậm rạp

Lá vẫn còn xanh um

Đến mùa ta phải nhổ

Ôi! củ nào cũng ngon.

Đất màu mỡ phì nhiêu

Hợp với giống cây này

Nhìn từng giồng phẳng phiu

Làm sao không mê ấy!

Ơi quê ngoại ta đó

Quế Minh bội thu mùa

Quanh năm bao nắng gió

Cây vẫn tốt sum xuê.

Mỗi lần trở về quê

Dạo quanh vườn trồng sắn

Từng lối đi ngay ngắn

Ngơ ngác mắt liếc ngang.

Không chỉ có vậy mà cả đám mía bạt ngàn cũng đang lên tươi tốt trên đất cát Quế Minh. Tới mùa là thu hoạch mía về đổ bát đường non, hoặc nấu đường nhúng bánh tráng nướng.

Ngày trước trồng rau lang lấy củ từng dồng to luống dài nhìn đẹp lắm. Bà đã quen với việc trồng rau, dâm xuống đất từng cộng nhỏ, sau thời gian nó phủ ra quanh từng dồng.

Hẹn mãi lâu lắm chưa ghé về

Quế Minh- quê ngoại một chiều quê

Mặc trời đổ mưa, rơi tuôn lệ

Ướt đẫm đường đê, nẻo chốn về.

Tranh thủ bữa ni về nhà mệ (bà ngoại)

Thời gian hạn hữu lắm đó nghe

Ngồi hái rau xanh ngoại trồng nhé

Mơn mởn tươi non ngon nhất nè.

Chiều chiều xuống tận dồng khoai,

Rau lang ngoại đã trồng ngoài đồng xa.

Xanh màu lá mạ vườn nhà,

Làm con chợt nhớ khi xa quê mình.

Nơi đây đất mỡ màu hơn,

Trồng cây tươi tốt, xanh non um tùm.

Quanh năm bón xới đất dồng,

Rau xanh sạch lắm quê mình nhất thôi.

Mỗi lần về nấu canh tôm,

Luộc lên xanh mướt tuyệt vời lắm nghen

Thêm vài sào ruộng mạ non cũng nhú lên nhờ nước trời. Sau này mới có thủy lợi, con kênh nhỏ dọc bờ ven đủ tưới cho chúng. Mỗi lần trở về khuôn viên ấy, tôi lại hồi tưởng những ngày bà còn trên cõi đời này.

Rất gần, chứ không xa, hình ảnh bà tôi bên công việc thường ngày đã quen rồi với quần nâu áo vải, chân vén một ống cao một ống thấp vì dáng ngoại nhỏ nhưng cao gầy, đi một đoạn là nó tụt ống xuống, cứ nhớ mãi lúc bà vát cái cuốc ra vườn cuốc từng lát đất lưng lấm tấm mồ hôi với chiếc nón cời cũ kỹ. Ngồi nhìn ngoại làm mà không giúp gì được cho bà vì còn bé không quen mấy việc này.

Sáng ra thức dậy múc mấy gàu

Giếng nhà trong trẻo nước trong veo

Tha hồ tưới rau xanh ngắt nhé!

Chiều về tắm mát rượi mà mê.

Ôi, cái giếng có từ thời ông cố để lại, nó cũ kỹ nhưng được cái nguồn nước trong veo, ngọt và ngon chi lạ. Nước ở quê sạch, giếng tự đào nên đảm bảo chất lượng. Đại đa số ở nhà quê, ai cũng đào cho mình một cái giếng. Rất thuận lợi cho sinh hoạt, tắm giặt, tưới rau cây trái mỗi ngày. khác với thành phố, có thể dùng nước công nghiệp,tính bằng mét khối và mỗi tháng phải tốn khoản đóng phí nước tiêu dùng.

Ở nông thôn được cái nước miễn phí, mạch nhĩ tự nhiên trong lòng đất thoát ra, mà lại trong xanh vời vợi, rất là mát. Cứ mỗi dịp Hè trở về nhà bà ngoại là làm bạn với cái giếng này. Có nó cũng vui, coi như không nhàn rỗi mỗi sáng chiều ở đây. Hôm nay về múc từng gàu nước mà thích thú, chứ ở riết thành phố không biết vận động chân tay, không biết làm sao có thể múc được nước nhỉ!

Về Quế Minh thích lắm bạn ơi!

Xách nước mà lòng hớn hở rồi

Trời nắng nhạt, chiều trôi êm ả

Trên lối mòn chạm bước chân qua.

Con đường nho nhỏ đất đỏ xinh

Sát cạnh cây rơm nhà ngoại mình

Chân thon chạm lối quen thuộc quá

Về mà bóng Ngoại đã khuất xa.

Cháu buồn rủ rượi chẳng nói ra

Chỉ biết nhìn quanh quẩn góc nhà

Nhớ sao là nhớ hoài niệm cũ

Mong Ngoại yên lòng chín suối nha

Thời gian trôi nhanh quá

Ngày tháng năm cứ qua

Trở về thăm quê ngoại

Cho vơi nỗi nhớ nhà!

Phải nói rằng nửa năm trời đằng đẳng, hôm nay cuối tuần con tranh thủ về quê ngoại, cùng ngồi ăn bữa cơm gia đình ấm áp bên cậu mợ Sáu và các em! Lâu thật đấy! quê nhà mát mẻ ngay giữa núi rừng keo lá tràm bạc ngàn!

GIAN BẾP NHỎ

Khi xưa nghe bà kể

Cháu ngồi nghe mỗi ngày

Bên bà từ thuở bé

Hồi đó rất thơ ngây.

Sớm chiều bà nhóm lửa

Bên bếp củi than này

Bụi bám dàn bếp vậy

Nhìn khói đen bao vây.

Nhất là những ngày Đông

Ngoài trời đang rét mướt

Mưa từng cơn trút nước

Ngồi trong bếp ấm hơn.

Mỗi khi mùa Hè sang

Cháu về quê thăm ngoại

Nhìn bà nhen nhóm lửa

Trộm nghe cổ tích xưa.

Giờ ước mấy cho vừa

Nấm mồ lên xanh cỏ

Bóng ngoại còn đâu đó

Trong gian nhà đơn sơ.

Cháu về chợt bơ vơ

Tìm đâu hơi ấm nữa

Không còn ngoại nhóm lửa

Bếp chợt lạnh tái tê.

Ôi căn nhà nhỏ bé

Mà lặng ngắt như tờ

Ước gì bà còn đó

Cháu mừng lắm luôn nghe.

Nhìn cái bếp than củi tự nhiên lại nhớ hình ảnh bà ngoại năm xưa quá chừng, lúc đó bé hạt tiêu, bà ngoại nấu cho ăn mau chóng lớn! hổng giúp gì cho bà. Giờ về thăm, ngoại không còn nữa cảm thấy chạnh lòng biết bao.

TÌNH CỜ VỀ QUÊ MỆ

Một ngày không hẹn về thăm quê

Chạm đất Quế Minh nhà ngoại Mệ

Mừng vui biết mấy làm sao kể

Gặp Cậu thân thương lâu lắm nè.

Ụ rơm cao chất cạnh bên hè

Mưa nắng vẫn sừng sững đứng nghe

Cảnh quê yên ả chiều nắng nhẹ

Cảm xúc trào dâng ngợp tứ bề.

Về quê là đi dạo quanh vườn, ui chu choa mít chín cây quá chừng, tái đeo bám sát thân, nhìn mà mê tít mắt, mùi thơm sực nức bay theo gió khiến cảm giác muốn hái và thử ngay thôi.

Gắn liền với làng quê bình dị, mộc mạc, giản đơn, Quế Minh, Quế Sơn quê ngoại mà ai cũng biết, hễ mỗi khi rãnh rỗi ngoại tôi thường lên rừng hái lá về giã dập ra lấy nước rồi vắt qua tấm vải gạc để tự nó gạn không lẫn cái xác lá vào, sau đó chờ vài phút thôi thật kỳ diệu, nước đã đông thành miếng sâm, ăn vài miếng mát dạ làm sao! mỗi lần ăn khổ sâm là nhớ bà ngoại quá chừng, ngồi gỡ tờ lịch tự nhiên không nghĩ ra.

Khổ sâm

Tháng bảy em về quả gì cũng có

Vú sữa non giờ chưa chín làm sao!

Tháng bảy mưa ngâu chiều quê lặng gió

Dạo vườn cây trái ngoại trồng xanh um!

Tháng bảy em về niềm vui ngập đến

Gặp cậu, mợ, dì, ngoại... đủ anh em

Hạnh ngộ bất ngờ đâu đà hẹn trước

Tủm tỉm môi cười giữa đất Quế Minh!

VEN HỒ

Trời Thu thanh tịnh quá

Bên hồ nước mênh mông

Đây Quế Sơn quê ngoại

Mát dịu gió từng cơn.

Liễu rũ bên thềm nắng

Bình minh vừa nhú lên

Nhấp nhô đồi núi xanh

Không khí tuyệt diệu lắm!

Em nghiêng mình trước gió

Ngẩn ngơ chút hồn thơ

Ngắm cảnh tự nhiên đó

Muốn làm nàng Thu cơ!

Say nước biếc ven hồ

Bình yên thanh tịnh ghê

Ồ kìa Thu quyến rũ

Lữ khách chợt ngủ mê!

Chỉ có Quế Sơn mới có món Bánh đúc ngon tuyệt thế này, ăn vào hết sẩy bà con ơi! đi xa lại nhớ chén mắm nêm đến nao lòng.

Thoạt nhìn chẳng biết cái bánh chi

Chấm với mắm nêm ngon cực kỳ

Về quê ngoại mới có món ni hỉ

Thì ra bánh đúc Quế Sơn nì!

Bánh đúc

Nắng rớt bên thềm nhà gió thoảng

Nghé con nằm ngơ ngác sau hè

Dưới gốc Thanh Long chiều cuối tháng

Chợt thèm cỏ dại ngoài đồng nghe.

Hình ảnh quá quen mà có lẽ mấy mươi năm trôi xa bây giờ về lại vẫn còn nguyên vẹn đó, nhất là ngôi nhà bé tẹo mà ngoại tôi đã sống và làm việc ở đó vẫn không hề phai mờ. Cảnh cũ, vườn xưa, cây cối xanh um cứ thế sinh sôi phát triển. Tuy bà đã sang thế giới bên kia nhưng ký ức về bà tôi cứ hiện hữu mãi trong tiềm thức đứa cháu ngoại này. Chạnh lòng khi về nhìn cảnh mà người đã khuất xa. 

Loanh quanh khu vườn đất đỏ, tìm lại dấu vết ngày xửa ngày xưa, chạm từng tấc nhớ. Giọng nói, ánh mắt, khuôn mặt, dáng vấp bà tôi cứ như còn bên cạnh. Tôi không thể nào quên được những gì bà đã dành cho các cháu lúc sinh thời. Tuổi ngoài bát thập niên mà sáng nào cũng hai, ba giờ thức dậy nấu cơm nước. Đến sáu giờ mặt trời mọc lại gọi cháu dậy ăn mai. Ôi sao mà như dư âm còn vọng lại. 

Ngoại ơi! cháu gọi khẽ

Hai tiếng rất thân thương

Ở đâu giọng nhè nhẹ

Bà kể chuyện cổ nghe?

Nhìn căn nhà xưa mà nhớ như in, mỗi khi mùa Hạ ve ngân dạ khúc sầu sao mà nôn nao như muốn về quê ngoại. Đôi chân cứ thúc giục vội vã tìm nơi ấy nếu có thời gian rỗi rãi vào dịp cuối tuần, cuối tháng. Và tôi trở về với ký ức của bầu trời tuổi thơ, nơi mãi không chịu lớn, cứ thích lúc hai tuổi nằm trong nôi để bà hát ru hời.

#NHÀNH CỎ NON

25/05/2022